0312 230 00 90
av.ebru.unsal@gmail.com

3713 Sayılı Kanun Geçici 20. Madde Kapsamındaki Yaralanmalar5.10.2026

Türkiye Cumhuriyeti'nin bölünmez bütünlüğünü, anayasal düzenini ve kamu güvenliğini sağlamak amacıyla yurt içinde ve sınır ötesinde yürütülen terörle mücadele operasyonları, maalesef ki güvenlik güçlerimizin çeşitli şekillerde yaralanmasına veya gazi olmasına neden olabilmektedir. Bu noktada devlet, kendi bekası için canını siper eden kamu görevlilerinin ve güvenlik güçlerinin haklarını korumak, onlara ve ailelerine sosyal ve ekonomik güvenceler sunmak amacıyla çeşitli yasal düzenlemeler hayata geçirmiştir. Bu yasal düzenlemelerin en temel dayanağı olan 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu, terör eylemlerine müdahale ederken veya bu eylemlerin hedefi olarak bedensel veya ruhsal kayıplar yaşayan personelin haklarını teminat altına alır.

Özellikle askeri personel, emniyet mensupları, jandarma, güvenlik korucuları ve hatta terör eylemlerinden zarar gören sivil vatandaşlar ile diğer kamu görevlileri bu kanunun şemsiyesi altındadır. Ancak zaman içerisinde mevzuatta yaşanan değişiklikler, maluliyet oranlarının tespiti konusundaki farklılıklar ve "gazi sayılmayan" ancak fiilen yaralanmış olan personelin mağduriyetleri, kanuna yeni eklemeler yapılmasını zorunlu kılmıştır. İşte tam bu noktada, 3713 Sayılı Kanun Geçici 20. Madde, geçmişte yaşanmış mağduriyetleri gidermek, yaralanma derecesi veya tarihsel engeller nedeniyle hak kaybına uğrayan kişilerin statülerini yeniden düzenlemek amacıyla ihdas edilmiş son derece kritik bir hukuki dayanaktır.

Bu madde, yalnızca maddi bir tazminat veya maaş bağlanması sürecini değil, aynı zamanda bu vatan için kanını dökmüş kişilerin onursal haklarını, istihdam olanaklarını ve sağlık güvencelerini de yakından ilgilendirmektedir. Geçici 20. madde kapsamındaki yaralanmaların hukuki boyutu, başvuru şartları, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) nezdindeki işleyişi ve idari yargı süreçleri oldukça detaylı ve teknik bir konudur. Hak sahiplerinin veya potansiyel hak sahiplerinin, bu maddeden yararlanabilmek için hangi tıbbi ve hukuki prosedürleri izlemesi gerektiğini bilmesi, mağduriyetlerin önüne geçilmesi adına hayati önem taşır. Bu kapsamlı rehberde, terörle mücadele sırasında yaralanan ancak çeşitli nedenlerle haklarına tam olarak kavuşamamış kişilerin Geçici 20. madde bağlamındaki durumlarını tüm hukuki boyutlarıyla ele alacağız.

3713 Sayılı Kanun Geçici 20. Madde ile ilgili detaylı bilgi için “3713 Sayılı Kanunun Geçici 20. Maddesi Nedir?” başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.

Hangi Yaralanmalar 3713 Geçici 20. Madde Kapsamında Değerlendirilir?

3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu Geçici 20. madde kapsamında bir yaralanmanın değerlendirilebilmesi için, olayın niteliği ve yaralanmanın tıbbi boyutu büyük önem taşımaktadır. Kanun koyucu, her yaralanmayı doğrudan bu kapsama almamış, belirli kriterler ve çerçeveler çizmiştir. Hangi yaralanmaların bu kapsama girdiğini anlamak için öncelikle olayın terörle mücadele faaliyeti çerçevesinde gerçekleşmiş olması şartına bakmak gerekmektedir.

1. Doğrudan Çatışma ve Operasyon Yaralanmaları: En net ve tartışmasız yaralanma türleri, aktif bir terörle mücadele operasyonu sırasında veya teröristlerle girilen sıcak çatışmalarda meydana gelen yaralanmalardır. Ateşli silah mermi çekirdeği yaralanmaları, el bombası, roketatar, mayın veya el yapımı patlayıcı (EYP) patlaması sonucu oluşan uzuv kayıpları, şarapnel isabetleri, işitme veya görme kayıpları doğrudan bu madde kapsamında değerlendirilir. Bu tür yaralanmalarda, kişinin vücudunda kalıcı bir iz, işlev bozukluğu veya belirli bir maluliyet oranına yol açacak bir hasar kalmış olması, sürecin işlemesi için temel şarttır.

2. Dolaylı Yaralanmalar ve Görev Sırasındaki Kazalar: 3713 sayılı kanun sadece kurşun veya şarapnel yaralarını kapsamaz. Terörle mücadele operasyonuna intikal esnasında askeri araçların veya polis panzerlerinin/zırhlı araçlarının kaza yapması sonucu oluşan yaralanmalar da bu kapsamda ele alınır. Örneğin, operasyon bölgesine asker taşıyan bir Kirpi aracının şarampole yuvarlanması sonucu omurgası kırılan bir personel, doğrudan terör örgütü mensuplarınca vurulmamış olsa dahi, görevin niteliği terörle mücadele olduğu için 3713 sayılı kanun kapsamında değerlendirilebilir. Aynı şekilde, operasyon bölgesinde zorlu arazi şartlarında düşerek ağır yaralanan ve kalıcı hasar alan personelin durumu da bu çerçevede incelenir.

3. Hedef Gözetilerek Gerçekleştirilen Saldırılar: Güvenlik güçlerinin veya kamu görevlilerinin, sadece meslekleri ve unvanları nedeniyle sivil hayatta (örneğin izinliyken veya evinden işine giderken) terör örgütlerinin suikast veya saldırılarına uğraması sonucu oluşan yaralanmalar da Geçici 20. madde ve genel kanun şemsiyesi altındadır. Burada saldırının kişinin "görevinden dolayı" yapılmış olması esastır.

4. Psikolojik ve Travmatik Yaralanmalar (TSSB): Gözden en çok kaçırılan ve hak arama süreçlerinde en çok zorlanılan konulardan biri de psikolojik yaralanmalardır. Ağır çatışma ortamlarında bulunmak, silah arkadaşlarının şehadetine şahit olmak veya patlamalara maruz kalmak sonucunda ortaya çıkan Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) ve diğer ağır psikiyatrik rahatsızlıklar da tıbbi kurullar tarafından belgelendiği takdirde bu kapsamda maluliyet sebebi sayılabilir. Ancak psikiyatrik rahatsızlıkların 3713 kapsamında değerlendirilmesi için, bu durumun doğrudan o görev veya olaylar silsilesi nedeniyle ortaya çıktığının (illiyet bağı) kesin olarak tıbbi raporlarla kanıtlanması gerekir.

5. Maluliyet Derecesi ve Sağlık Kurulu Raporu Kriteri: Yaralanmanın niteliği ne olursa olsun, bir yaralanmanın hukuki bir hakka (örneğin vazife malullüğü aylığı, tütün ikramiyesi, faizsiz konut kredisi, istihdam hakkı) dönüşebilmesi için yetkili tam teşekküllü devlet veya eğitim araştırma hastanelerinden (askeri hastanelerin devrinden sonra Sağlık Bakanlığı hastaneleri) alınacak "Sağlık Kurulu Raporu" şarttır. SGK Sağlık Kurulu, bu raporları TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği veya Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği hükümlerine göre inceler. Geçici 20. maddenin asıl can alıcı noktası ise, geçmişte yaralanmış ancak o günkü yönetmeliklere göre "malul olacak derecede" hasarı bulunmadığı için gazi sayılmayan (örneğin vücudunda şarapnel parçasıyla yaşayan ama %40 engelli sayılmayan) kişilerin durumlarının yeniden değerlendirilmesi ve belirli şartları taşımaları halinde haklarına kavuşmalarını sağlamasıdır.

Yaralanmanın Görevle İlişkisi Nasıl Belirlenir?

Bir yaralanmanın 3713 sayılı kanun ve Geçici 20. madde kapsamında kabul edilebilmesi için, hukuk terminolojisinde "İlliyet Bağı" (Nedensellik Bağı) olarak adlandırılan kavramın hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde kurulması zorunludur. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve idari mahkemeler, kişinin sadece yaralanmış olmasına değil, bu yaralanmanın terörle mücadele görevi sırasında ve bu görevin bir sonucu olarak meydana gelip gelmediğine odaklanır. İlliyet bağının tespiti, oldukça titiz yürütülen belgesel bir süreçtir.

İlliyet Bağının Tespiti İçin Gerekli Olan Belgeler ve Prosedürler:

İlk olarak, olayın meydana geldiği an ve hemen sonrasında tutulan resmi evraklar hayati öneme sahiptir. Yaralanmanın görevle ilişkisinin kanıtlanmasında kullanılan en temel belgeler şunlardır:

  • Olay Yeri İnceleme Tutanakları: Çatışmanın veya patlamanın gerçekleştiği yeri, şeklini ve mağdurları anlatan resmi tutanaklar.
  • Görev Emirleri ve Operasyon Belgeleri: Kişinin o saatte, o bölgede, kanunun belirttiği terörle mücadele faaliyeti kapsamında görevlendirildiğini kanıtlayan amir veya komutan onaylı görev belgeleri.
  • Kıt'a veya Birim Komutanlığı/Amirliği Tutanakları (İdari Tahkikat Raporları): Yaralanmanın nasıl olduğuna dair sıralı amirler tarafından hazırlanan detaylı idari raporlar. "Kişi kendi kusuruyla mı yaralandı yoksa görev icabı mı?" sorusunun cevabı bu raporlarda yatar.
  • İlk Müdahale ve Epikriz Raporları: Olay sonrası kaldırıldığı hastanedeki ilk tıbbi kayıtlar. Bu raporlarda yaralanmanın şekli (örneğin "ateşli silah yaralanması", "şarapnel kesisi") net olarak yazar.

Kurumlar Arası İletişim ve SGK'nın İncelemesi: Yaralanan personel veya yasal temsilcisi hak talebinde bulunduğunda, bağlı bulunulan kurum (Milli Savunma Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı) personelin dosyasını SGK Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığı'na gönderir. SGK, dosyadaki belgeleri inceler. Eğer yaralanma ile terörle mücadele görevi arasında doğrudan bir bağ (illiyet) görürse, vazife malullüğü ve 3713 sayılı kanun kapsamında işlem tesis eder.

Görevle İlişkiyi Kesen Durumlar (Kusur Oranı): Her yaralanma görevle ilişkili sayılmaz. Eğer kişinin yaralanmasında kendi ağır kusuru veya kasıtlı bir eylemi varsa (örneğin; operasyon bölgesinde olmasına rağmen silahıyla oynarken kendini vurması, nöbet yerini izinsiz terk ederek şahsi bir kavgaya karışıp yaralanması, aşırı alkollü olarak araç kullanıp kaza yapması gibi durumlarda), illiyet bağı kesilmiş kabul edilir. SGK bu tür durumlarda "adi malullük" veya genel hükümlere göre işlem yapabilir ancak kişi 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun getirdiği özel ayrıcalıklardan ve gazi unvanından faydalanamaz.

İlliyet Bağının Reddi ve Hukuki İtiraz Süreci: Zaman zaman SGK, dosyadaki evrak eksikliği veya farklı yorumlamalar nedeniyle yaralanmanın terör eylemiyle görev bağını reddedebilir. "Olayın terörle mücadele kapsamında olmadığına" veya "illiyet bağı bulunmadığına" karar verebilir. Bu durumda personelin idari yargıda (İdare Mahkemelerinde) işlemin iptali davası açma hakkı doğar. İdare mahkemeleri, olay yeri tutanaklarını, şahit ifadelerini, görev emirlerini ve adli tıp raporlarını bağımsız bilirkişiler aracılığıyla yeniden inceler. Danıştay kararlarına göre, "şüpheden asker/polis yararlanır" ilkesi ve "görevin doğasındaki risk" unsurları geniş yorumlanarak, terör bölgesindeki birçok olayın görevle ilişkili olduğu sıklıkla hükme bağlanmaktadır.

Eski Tarihli Yaralanmalar İçin Başvuru Yapılabilir mi?

En çok merak edilen ve hukuki danışmanlığa en çok ihtiyaç duyulan konulardan biri de eski tarihli, üzerinden yıllar hatta on yıllar geçmiş yaralanmalar için 3713 sayılı kanun Geçici 20. madde kapsamında başvuru yapılıp yapılamayacağıdır. Cevap kesin ve net olarak evettir; başvuru yapılabilir. Hukuk sistemimizde "geçici maddeler", genellikle kanunun ana metninin yürürlüğe girdiği tarihten önce yaşanmış ancak çeşitli nedenlerle hak kapsamı dışında kalmış eski olayları çözüme kavuşturmak için çıkarılır.

Geçmişe Dönük Hak Arayışının Temel Nedenleri: 1990'lı yıllarda, 2000'lerin başında terörle mücadelede aktif rol almış, vücuduna şarapnel parçası isabet etmiş veya mermi sıyırmış binlerce güvenlik görevlisi, o dönemin sağlık yeteneği yönetmeliklerine göre "çalışmaya engel bir durumu yoktur" veya "maluliyeti gerektirecek oranda hasar bırakmamıştır" şeklindeki raporlarla taburcu edilmiş ve görevlerine devam etmişlerdir. Bu kişiler emekli olduklarında veya yıllar sonra vücutlarında kalan şarapnellerin/mermilerin yarattığı komplikasyonlar nedeniyle rahatsızlandıklarında, "gazi sayılmayanlar" olarak adlandırılan devasa bir mağdur kitlesi oluşturmuşlardır. Yasa koyucu bu durumu fark ederek, eski tarihli yaralanmaların yeniden değerlendirilmesinin önünü açmıştır.

Zamanaşımı Var mıdır? Sosyal güvenlik haklarında, özellikle vazife malullüğü ve terörle mücadele kanunu kapsamındaki statü haklarında (gazi unvanı, sağlık hakkı, istihdam hakkı vb.) kural olarak kesin bir "hak düşürücü süre" veya genel borçlar hukuku anlamında katı bir "zamanaşımı" uygulanmaz. Çünkü maluliyet hali süreklilik arz eden, kişinin hayatı boyunca üzerinde taşıdığı bir statüdür. Eski bir yaralanma için aradan 10, 20 veya 30 yıl geçmiş olsa bile başvuru süreci başlatılabilir. Ancak, eğer kişiye hak verilip maaş bağlanırsa, bu maaşın geriye dönük toplu ödemelerinde genellikle 5 yıllık bir zamanaşımı kuralı (başvuru tarihinden geriye dönük) işletilmektedir.

Eski Yaralanmalar İçin Başvuru Adımları ve Dikkat Edilmesi Gerekenler:

  1. Arşiv Kayıtlarının Temini: Aradan uzun yıllar geçtiği için en zor aşama belgelerin toplanmasıdır. Kişinin yaralandığı tarihe ait olay tutanakları, idari tahkikat raporları, hastane giriş kayıtları, ameliyat notları ve ilk epikriz raporları gereklidir. Bu belgeler Kara Kuvvetleri Arşivi, Emniyet Genel Müdürlüğü Arşivi veya hastane arşivlerinden dilekçe ile talep edilmelidir.
  2. Yeni Durum Bildirir Sağlık Raporu: Eski hastane kayıtları bulunduktan sonra, kişinin mevcut sağlık durumunun (örneğin vücutta kalan şarapnelin yol açtığı hasar) tespit edilmesi için tam teşekküllü bir devlet hastanesinden Sağlık Kurulu Raporu alınması gerekir. Bu raporda eski yaralanmanın izleri ve yarattığı mevcut kısıtlılık oranı tıbbi olarak tespit edilir.
  3. Bağlı Bulunulan Kuruma ve SGK'ya Başvuru: Toplanan tüm evraklar ile birlikte, kişi halen görevdeyse çalıştığı kuruma, emekli olduysa veya ayrıldıysa doğrudan SGK Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığı'na detaylı bir dilekçe ile "3713 Sayılı Kanun ve ilgili geçici maddeleri kapsamında Vazife Malullüğü tespiti" talebiyle başvuru yapılır.
  4. Hukuki Destek ve Dava Süreci: Eski tarihli dosyalarda SGK'nın başvuruları reddetme ihtimali daha yüksektir. SGK genellikle "zaman aşımı", "illiyet bağının koptuğu" veya "maluliyet oranının yeterli olmadığı" gerekçeleriyle ret kararı verebilir. Bu ret kararının tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün içerisinde İdare Mahkemesi'nde iptal davası açılması zorunludur. Bu 60 günlük süre kesin ve hak düşürücü bir süredir; kaçırılması halinde dava hakkı kaybedilir. Bu aşamada, idari yargılama usulü, terör mevzuatı ve SGK uygulamalarına hâkim uzman bir avukattan destek almak, sürecin başarıyla sonuçlanması için neredeyse zorunludur. İdare mahkemeleri, gerektiğinde dosyayı Adli Tıp Kurumu'na göndererek eski yaralanmanın güncel maluliyete etkisini tespit ettirir ve haksız SGK kararlarını iptal eder.

3713 sayılı Kanun Geçici 20. Madde, vatan savunmasında bedenlerini siper etmiş ancak yasal boşluklar veya tıbbi değerlendirme farklılıkları nedeniyle hak ettikleri onura ve sosyal güvencelere kavuşamamış kahramanlarımıza tanınmış çok kıymetli bir hukuki yoldur. Yaralanmanın niteliği, illiyet bağının belgelerle ispatlanması ve eski tarihli vakalarda dahi umudun yitirilmeden doğru hukuki prosedürlerin takip edilmesi, mağduriyetlerin giderilmesi açısından anahtar niteliğindedir. Bu meşakkatli ve bürokratik süreçte hak kaybı yaşamamak adına emsal mahkeme kararlarının ışığında, doğru zamanda doğru adımların atılması büyük önem taşımaktadır.

İlginizi Çekebilecek Diğer Makaleler

Whatsapp